تمدن ایران زمین

تعزیه

شبیه گردانی ، شبیه خوانی یا تعزیه از قرن چهارم هـ ق شکل گرفته است.

تعزیه مهم ترین نمایش پس از اسلام است.

این نمایش ریشه در مراسم سوگ سیاوش دارد.

تعزیه در اصل مربوط به مصیبتهایی است که بر خاندان پیغمبر ، خاصه امام حسین ( ع ) در عاشورا رفته است.

این نمایش در دوره صفویه در بیشتر نقاط ایران اجرا می شده است.

تعزیه نامه ها را به سه دسته می توان تقسیم کرد :

1. واقعه ، 2. پیش واقعه ، 3. گوشه

تعزیه نامه هایی که مصائب و شهادت شخصیتهای مذهبی ، مخصوصا واقعه کربلا را نشان می دهد واقعه نام دارد.

تعزیه در تکیه اجرا می شود که معماری آن شبیه زور خانه است.

بزرگترین و مشهورترین تکیه ، تکیه دولت نام دارد.

بازیگران در تعزیه شبیه نام دارند.

بازیگرانی که در نقش مخالفان پیامبر هستند در بدو ورود خصوصیات نقش را می گویند و بدینوسیله تاکید می کنند که آنها فقط نقش بازی می کنند.

شبیه برای عوض کردن مکان یا نشان دادن مسافت در صحنه دور می زند.

در این نمایش پسرهای جوان نقش زن را اجرا می کنند.

در تعزیه گریم و چهره آرایی جایی ندارد.

کارگردان تعزیه معین البکاء نام دارد.

زبان تعزیه شعر ( عامیانه ) است.

دور صحنه از وسایل نمادین استفاده می شود.مثلا یک طشت آب ، نمادی از رود فرات.

موسیقی تعزیه به جهت مقدمه و توصیف ، تقطیع صحنه ها ، موسیقی گفتارها و مکالمه ها به کار می رود.

رهبر نوازندگان همان معین البکاء است.

ساز های تعزیه :

طبل : جنگ ، جشن و سرور در خیمه اشقیاء

دهل : تعویض صحنه ها

نقاره : گرد آوری مردم ، هنگام جنگ یا شادی

کرنا ( نی بزرگ ) : جنگ ، گردآوری جمعیت

سنج : به هنگام جنگ و نبرد ( یاد آور صدای شمشیر )

شیپور : نبرد ، همراه با سنج ایجاد هیجان می کند

بوق : در جمع آوری مردم ، تقطیع و تعویض صحنه

نی : برای سوال و جواب با اولیاء ( سوزناک )

سرنا : هنگام جشن و سرور

قره نی : در مجلس عروسی و جشن ( سوزناک )

فلوت : بیشتر در کاشمر و یزد جهت القاء غم به کار می رود و قدرت کمی دارد